Periode 1940 - 1945
De 'Arbeitseinsatz'
Impact van de 'Arbeitseinsatz' op de HKS

Dreiging van de 'Arbeitseinsatz'

xx

Gedwongen tewerkstelling in Nederland en in Duitsland

Het tekort aan arbeidskrachten dat in Duitsland was ontstaan doordat veel Duitse mannen waren opgeroepen voor het leger werd opgelost door onder dwang mannen uit de bezette landen te halen.

Tussen 1940 en 1944 zijn ongeveer 387.000 Nederlandse mannen in Duitsland tewerkgesteld, vaak in de oorlogsindustrie. Ook in Nederland werden mannen gedwongen tewerkgesteld.

Via posters probeerde de overheid de mannen nog over te halen zichzelf op te geven voor de arbeidsinzet, maar in de laatste jaren van de bezetting werden jonge mannen door middel van razzia’s en klopjachten opgehaald. 
Bekendmakingen verschenen in diverse kranten waarin de arbeidsinzet uitvoerig aan de orde werd gesteld.

xx

Dwangarbeid

Als je al dan niet gedwongen via de arbeidsinzet tewerk werd gesteld, dan had je grote kans om naar Duitsland te moeten gaan, om daar te helpen aan allerlei klussen, zoals het opruimen van door de geallieerden kapot gebombardeerde steden en dorpen. Of in de industrie, meestal in de oorlogsindustrie.

Je had ook kans om in Nederland onder toezicht van de Duitsers werkzaamheden te moeten verrichten.

'Papieren-leerlingen' aan de HKS

Leerlingen van kweekscholen waren vrijgesteld van de arbeidsinzet.
Voor andere jonge mannen, met name studenten aan een universiteit was het handig om ook als leerling ingeschreven te staan bij een kweekschool.

De HKS nam zo'n 80 van zulke leerlingen aan, die in feite 'papieren-leerlingen' waren omdat zij sporadisch of helemaal niet op school kwamen. Een aantal van hen konden ook op deze manier actief 'in het verzet' zijn.

Eis van opsturen leerlinggegevens geweigerd

Eis tot verstrekking van gegevens van de HKS leerlingen

Per brief - hiernaast weergegeven - werd onmiddelijke verstrekking van naam, geboortedatum en adres van alle HKS-leerlingen geëist.
Dit was bedreigend voor de school en de leerlingen die dan na hun examen meteen opgeroepen konden worden voor de 'Arbeitseinsatz'.

Directeur Van Hulst weigert de gegevens te verstrekken

Directeur Van Hulst weigerde de lijst op te sturen, omdat dat een bedreiging voor de school en voor de leerlingen zou betekenen.
Na enige correspondentie over deze kwestie werd van Duitse zijde gelukking niets meer vernomen.
De inspecteur Van Nes heeft hierbij een belangrijke rol gespeeld. Hij kon dit omdat hij een goede relatie had met de pro Duitse secretaris-generaal Van Dam.

In het tabsvenster vertelt Van Hulst over de 'papieren-leerlingen' en over de weigering om gegevens te verstrekken...

  • 'Papieren leerlingen'
  • Weigering van verstrekking van leerlingegevens
  • Tabblad 4

 

Kwekelingen waren vrijgesteld van 'Arbeitseinsatz'.
Dit bracht Van Hulst op het idee om meer dan 80 studenten van de universiteit in te schrijven. Hierdoor werden ook zij vrijgesteld.
Van Hulst vertelt...

 

In 1944 moest de HKS alle gegevens van de leerlingen verstrekken aan de overheid.
Hierdoor konden gemakkelijk jonge mannen opgeroepen worden om te werken voor de duitsers. Van Hulst weigerde deze gegevens te verstrekken.

Inschrijven van 'papieren-leerlingen' - weigering voor verstrekking van leerlinggegevens
Impact van de 'Arbeitseinsatz' op de HKS © Disclaimer