Periode 1940 - 1945
Overzicht
De HKS in de Tweede Oorlog en direct na de bevrijding

De eerste oorlogsjaren - De HKS ternauwernood aan opheffing ontkomen

xx Maatregelen van de duitsgezinde overheid in de jaren 1940-1942
De vereiste ondertekening van de Ariërverklaring door alle ambtenaren en onderwijsgevenden, dat hij of zij geen jood is.
Daarna kwam de eis tot tekenen van de 'loyaliteitsverklaring' voor nieuwe leerkrachten. Hierin moest men zich loyaal verklaren tegenover de overheid en dat men zich zal onthouden van tegen de Duitse Rijk en Weermacht handelingen.
Joodse kinderen moesten naar afzonderlijke scholen.
De 'Benoemingen-Verordening' in 1942: De Secretaris-Generaal van de overheid mag leerkrachten benoemen en ontslaan.

Augustus 1942: De HKS krijgt geen subsidie meer.
Op 1 september 1942 zou de HKS gesloten moeten worden!


xx

Dat de HKS in augustus 1942 drie weken voor de aanvang van het nieuwe schooljaar 1941-1942 werd aangezegd dat ze per 1 september opgeheven was gaf veel beroering teweeg. De docenten raakten hun baan kwijt en kregen recht op wachtgeld.

De HKS blijft toch voortbestaan...
Echter... de toenmalige onderdirecteur Van Hulst kreeg het voor elkaar dat de HKS bleef voortbestaan, maar dan wel zonder rijksbijdrage!
Een aantal docenten maakten gebruik van de wachtgeldregeling. Ook de directeur Snoep, vanwege huiselijke omstandigheden.
De HKS ging verder onder leiding van J.W.van Hulst, die directeur werd.


Via de kweekschool joodse kinderen van deportatie gered
xx

Deportatie van joden tegenover het HKS gebouw

Aan de overkant van de straat in de Hollandsche Schouwburg werden joden verzameld om gedeporteerd te worden.
Babies en jonge kinderen werden opgevangen in een crèche, die vrijwel naast de HKS gevestigd was, maar waarbij de tuinen achter de gebouwen aan elkaar grensden.

Wegsmokkeling van Joodse babies en kinderen via de HKS

De situatie van de tuinen gaf de mogelijkheid Joodse zuigelingen en jonge kinderen via het HKS gebouw 'weg te smokkelen'. De directeur Van Hulst was hierbij nauw betrokken. Sommige leerlingen, waaronder een NSB-aanhangster, merkten er wel wat van..

De 'Arbeitseinsatz', gedwongen tewerkstelling in Duitsland en in Nederland

xx

De Arbeitseinsatz

Jonge mannen werden verplicht zich beschikbaar te stellen voor werk in Duitsland of ook binnen Nederland.
Kwekelingen waren hiervan vrijgesteld.

'Papieren-leerlingen' om aan de Arbeitseinsatz te ontkomen

De HKS nam jonge mannen als leerlingen op om uitzending naar Duitsland te voorkomen. Zij kwamen niet of nauwelijks op school. Vaak zaten ze in het verzet.

De eis tot verstrekking van leerlinggegevens aan de overheid geweigerd

  In augustus 1944 moest de kweekschool de namen, geboortedata en adressen van de leerlingen per omgaande aan de overheid verstrekken. Hierdoor konden leerlingen meteen na het examen opgepakt worden voor de Arbeitseinsatz. Directeur Van Hulst heeft geweigerd deze lijst op te sturen.

De situatie in het schooljaar 1944 - 1945 en direct na de oorlog

xx

School voor veel leerlingen niet of nauwelijks bereikbaar

De lessen in dit cursusjaar verliepen zeer moeizaam. Er waren veel leerlingen die van buiten Amsterdam kwamen. Zij konden vanwege het uitvallen van openbaar vervoer geen lessen volgen. Een enkele keer lukte  het via een lift op een boot of met een veewagen bijvoorbeeld. Zij moesten kennis door zelfstudie opdoen.

xx

De bevrijding

In mei 1945 wordt Amsterdam en omstreken bevrijd.
De moeilijkheden die er waren voor de bevrijding, zoals het niet meer functioneren van openbaar vervoer, bleven nog wel even bestaan.
Maar er was vrijheid.

Krantenfoto's van de vreugde in Amsterdam over de bevrijding

Voor de krantenfoto's en een film, zie De bevrijding....

De HKS in de Tweede Wereldoorlog © Disclaimer