Periode 1907 - 1940
Crisistijd - de jaren 30
Meester en juf in crisistijd

De jaren dertig, jaren van grote bezuinigingen ook in het onderwijs

HPA-logogebouw 

In 1929 stortte de beurs in New York in. Dit luidde in de hele wereld een periode van grote werkloosheid en armoede in.

  • 'Beurskrach'
  • Crisis in Ned
  • Van Hulst
  • Tabblad 5
HPA-logogebouw 

Schooltv Beeldbankclip Zwarte Donderdag

Grote paniek op Wall Street op 24 oktober 1929. Het begin van de wereldwijde crisis in de jaren dertig.

 

HPA-logogebouw

Schooltv Beeldbankclip Crisis in Nederland

Door de crisis op de beurs in Amerika, komt de handel in Nederland stil te liggen. Bedrijven moeten sluiten en werknemers worden ontslagen.

Van Hulst:

De beurskrach op Wall Street leidde de wereldwijde crisis in.

 

De 'beurskrach' en de gevolgen ervan in Nederland

Ook op het onderwijs in Nederlang had de crisis grote gevolgen.

Afgestudeerd? Moeilijk zoeken naar een baan in het lager onderwijs..

xx

In de crisisjaren was er een groot overschot aan leerkrachten op de lagere scholen. Maar eigenlijk was het probleem eerder dat er te weinig geld aan het onderwijs werd besteed.
Je kon dus moeilijk een betaalde baan vinden in het lager onderwijs. Wel kon je als 'kwekeling met akte' worden aangesteld, maar dan zonder salaris. Soms kreeg je van het schoolbestuur of van je medeleerkrachten een luttel bedrag toegeschoven.

  • Kwekeling met akte
  • Meester met grote klas
  • Tabblad 4

 

Van Hulst over zijn zuster die ging werken als 'kwekeling met akte': (klik op afspelen)

 

 

Van Hulst over zijn werk als meester.

(klik op afspelen)

 

Van Hulst over loon en werk in het lager onderwijs

 

Hoeveel afgestudeerden vonden in de crisistijd een baan in het onderwijs?

In het jaar 1935 bijvoorbeeld waren er achttien meisjes en zes jongens (op de foto hiernast) die afstudeerden:  Slechts één van de geslaagde meisjes kregen een vaste plaats als onderwijzeres. De overigen zochten en vonden een plaats als 'kwekeling met akte' binnen het lager onderwijs of vonden een andere baan buiten het onderwijs. In het jaar 1938 slaagden veertien kandidaten, waarvan slechts één een jaar een baan als onderwijzer kreeg, maar  dan nog als 'boventallige'!

Welke invloed had de crisissituatie op de kweekschool?

xx

Door de slechte situatie in de crisisjaren daalde het aantal leerlingen aan de kweekschool drastisch, waardoor er allerlei bezuinigingen op de kweekschool moesten worden doorgevoerd.

Piet Mantel die in 1936 tot 1939 leerling op de HKS was, verklaart dat...
"Wie in het midden van de jaren dertig te kennen gaf onderwijzer te willen worden, kon op een flinke portie onbegrip rekenen, vanwege de zeer grote werkloosheid onder onderwijzers.
Je werd dus als 'gek verklaard". 

Als (aanstaande) onderwijzers kon je wat bijverdienen, door mee te werken aan een vakantieschool, waar kinderen op een opgespoten stuk zand bezig gehouden werden.

Meester of juf zijn in de crisistijd © Disclaimer